به گزارش «صما» عصر روز یکشنبه (2/9/ 97) علی محمد میرشمس دبیر انجمن و داود صفایی عضو هیئت مدیره انجمن شرکتهای خدمات انرژی با حضور در ساختمان صما به بیان چالش‌های این انجمن پرداختند.

دو عضو انجمن خدمات انرژی ایران در گفت‌وگو با «صما»:

نقش بهینه‌سازی انرژی در توسعه و اشتغال/ ایران دارای بیشترین پتانسیل صرفه‌جویی انرژی است.

صما- از مهم‌ترین اهداف تشکیل انجمن‌های صنفی در صنعت ساختمان، ارتقای کیفیت ساخت‌وساز به‌واسطه گرد هم آوردن ذینفعان و متخصصان مربوطه است. بدیهی است که هراندازه انجمن‌ها قوی‌تر و دارای اعضای بیشتری باشند، نقش تعیین‌کننده‌تری ایفا می‌کنند. یکیاز انجمن های نوپا در حوزه انرژی انجمن خدمات انرژی ایران است این انجمن در تلاش است با ارتقای فرهنگ عمومی و داشن تخصصی مهندسان گام های موثری در بهینه سازی مصرف انرژی داشته باشد.

 

برای معرفی و آشنایی با اهداف، برنامه‌ها و ضرورت‌های کاری این انجمن، خبرنگار «صما» با دکتر صفایی استاد دانشگاه و از پیشکسوتان صنعت انرژی که عضو انجمن است؛ همچنین مهندس علی محمد میرشمس دبیر انجمن خدمات انرژی ایران، به گفت‌وگو نشست که ماحصل این گفت‌وگو به شرح ذیل می‌آید:

 

لطفا در خصوص نقش و جایگاه انجمن ها در کشور به ویژه در صنعت ساختمان مطالبی بفرمایید؟

 

صفایی: انجمن های تخصصی یکی از بازوهای مهم دولت در ارتقای کیفیت است. در کشور ما نیز به تبع انجمن ها به ویژه انجمن های تخصصی توانسته اند نقش خوبی برای بهبود کیفیت زندگی ایفا کنند. انجمن شرکت های خدمات انرژی ایران در خردادماه 1391 با هدف ساماندهی خدمات انرژی کشور و برقراری ارتباطات موثر میان دولت و بخش خصوصی توسط جمعی از فعالان حوزه بهینه‌سازی مصرف انرژی تاسیس شد. حوزه فعالیت انجمن صنفی خدمات انرژی سازماندهی فعالیت های تمامی شرکت ها، موسسات، شخصیت های حقوقی فعال در زمینه مشاوره، ممیزی، برنامه ریزی، بهینه سازی، پژوهش و آموزش خدمات انرژی در ایران است. تا کنون این انجمن در مبحث ساختمان با ارائه فعالیت های پژوهشی و اجرایی گام های موثری در بهینه سازی مصرف سوخت داشته است؛ و با هم مشورت های چند جانبه با نهادهای دولتی توانسته آیین نامه هایی را در خصوص بهینه سازی مصرف سوخت تدوین کند.

 

انجمن خدمات انرژی چه ماموریت هایی را دنبال می کند؟

 

صفایی: انجمن شركت‌هاي خدمات انرژي ایران، تشكل‌ ملي حرفه‌اي، نماد دانش و تلاش سازمان يافته در توسعه دانش و فرهنگ مديريت انرژي، عامل موثري در اعتلاي رفاه ناشي از انرژي با توسل به كاهش مصرف و تقليل اثرات منفي زيست محيطي انرژي در كشور و حامي موفقيت متكي به خود اعضاء است. مهمترین ماموریت این انجمن شامل تعالي شركت‌هاي عضو، ايجاد هم‌گرائي و هم‌افزائي بين اعضاء، ارائه پشتيباني‌ها و كمك به رفع موانع توسعه آنها و توسعه فضاي كسب و كار خدمات انرژي، توسعه فرهنگ و دانش جامعه و خدمت به مشتريان در زمينه خدمات انرژي و حفاظت از محيط زيست براي بهبود كيفيت زندگي با انرژي، توسعه فضاي فكري براي اعضاء، خبرگان و فعالان جامعه حرفه‌اي و علمي مديريت انرژي در ايران، همكاري با نظام‌هاي دولتي در حوزه كلان مديريت انرژي و نمايندگي بخش خصوصي حوزه خدمات انرژي كشور ومرجعيت ملي تخصصي خدمات انرژي در ارتباط با سازمان‌ها و مراكز مرتبط معتبر ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي است.

 

لطفا مطالبی در خصوص آسیب های و چالش های این صنعت بفرمایید؟

 

میر شمس: در حال حاضر این صنعت با چالش های متعددی روبرو است شاید بخشی از این چالش ها مربوط به نوپا بودن این صنعت در تمام دنیا باشد. خدمات انرژی مجموع خدماتی است که در حوزه بهینه سازی مصرف انرژی ارائه می شود؛ و حق الزحمه آن طرح از محل بهینه سازی تامین می شود.

 

این بخش در کشور ما در چند حوزه با چالش روبرو است. اولین چالش مربوط به حوزه قوانین و مقررات است اگرچه در این حوزه ضوابط و آیین‌نامه اجرایی خوب و جامعی تصویب‌شده اما در بخش اجرای این قوانین با مشکلات متعددی روبرو هستیم. دو تا از بهترین قوانین موجود در این حوزه مربوط به قانون اصلاح الگوی مصرف و ماده 12 قانون رفع موانع تولید است؛ اما متأسفانه عزم جدی برای اجرای این قوانین در کشور وجود ندارد. به‌طور مثال ماده 18 قانون اصلاح الگوی مصرف در سال 89 تصویب‌شده و طبق قانون مشخصاً آمده است ظرف 6 ماه وزارت راه و شهرسازی با کمک وزارت نفت و نیرو موظف بوده آیین‌نامه اجرایی را تنظیم کرده و به اجرا برساند؛ و متأسفانه آیین‌نامه اجرایی این ماده در سال 96 بدون در نظر گرفتن جوانب کار تصویب شد؛ که به‌نوعی برای رفع تکلیف بود. لازم است با ذی‌نفعان این قضیه نشست‌های متعدد انجام گیرد تا مباحث و نکات کور آن نبین شود.

 

همین مسئله را در آیین‌نامه اجرایی ماده 12 قانون رفع موانع تولید نیز می‌توان مشاهده کرد. این آیین‌نامه اجرایی از بند قانونی آن مبهم‌تر و مشکل‌تر است. نباید فراموش شود آیین‌نامه اجرایی باهدف شفاف کردن مسیر و بسترسازی اجرای آن قانون است اما متأسفانه بیشتر آیین‌نامه‌ها این مشکلات را به‌صورت عده‌ای دارند.

 

یا به‌طور مثال در تمامی قوانین مکرراً اعلام‌شده اجرای راهکارهای بهینه‌سازی مصرف انرژی توسط شرکت‌های خدمات انرژی دارای صلاحیت از سازمان برنامه بودجه انجام گیرد؛ اما متأسفانه بعد از گذشت چندین سال هنوز یک شرکت که دارای صلاحیت سازمان برنامه‌وبودجه باشد در حوزه خدمات انرژی نداریم. اگرچه این قانون عمر 10 دارد اما به علت بندهای پیچیده این اخذ رتبه صلاحیت هنوز هیچ شرکتی زیرمجموعه سازمان برنامه‌وبودجه قرار نگرفته است.

 

چالش بعدی مربوط به مبحث فرهنگ‌سازی است. در حال حاضر کمتر مدیری وجود دارد که شناخت کافی از نوع فعالیت شرکت‌های خدمات انرژی داشته باشد.

 

حتی متوالیان این قضیه مانند افرادی که وابسته به وزارت نیرو هستند آشنایی کافی از خدمات انرژی ندارند؛ بنابراین می‌توان به قاطع گفت سازمان‌ها و ارگان‌های دیگر که به‌صورت مستقیم در حوزه انرژی نیستند آشنایی کافی با این صنعت ندارند.

 

چالش سوم این است که بخش خدمات انرژی در هر جای دنیا که اجرایی شده و به ثمر رسیده با حمایت دولت بوده است به‌طور مثال در کشور ژاپن باوجود قیمت بالای انرژی و رعایت همه شهروندان به مصرف بهینه، دوسوم هزینه اجرای طرح‌های بهینه‌سازی انرژی در ساختمان‌ها با کمک بلاعوض دولت انجام می‌گیرد؛ اما در کشور ما علاوه بر نبود کمک بلاعوض از شرکت‌های مرتبط با خدمات انرژی انتظار داریم به‌رغم نرخ بهره بالا در این عرصه فعالیت کنند و به بالندگی و رشد نیز برسد. به‌طور حتم این خواسته بسیار نامعقول است؛ بنابراین کمترین انتظار از دولت ارائه تسهیلات با نرخ سود بسیار پایین و ارائه بودجه و صندوق‌های مالی برای کمک به طرح‌های صرفه‌جویی انرژی است.

 

در حال حاضر بازار صرفه‌جویی در ایران چه پتانسیل‌هایی دارد؟

 

میر شمس: هیچ کشور در دنیا به‌اندازه ایران پتانسیل صرفه‌جویی انرژی ندارد. و در حال حاضر یکی از جذاب‌ترین مقاصد سرمایه‌گذاری در کشور می‌تواند بازار صرفه‌جویی باشد زیرا مصرف انرژی در دو حوزه صنعت و ساختمان در کشور ما بیشتر از نرم جهانی است. به‌هرحال صرفه‌جویی در ساختمان‌های کشور ما بسیار پردرآمدتر و کم‌هزینه‌تر از صرفه‌جویی در ساختمان‌های مدرن و پیشرفته کشورهای توسعه‌یافته است زیرا آن‌ها در ساخت‌وساز خود به میزان قابل‌توجهی راهکارهای بهینه‌سازی مصرف سوخت را در نظر می‌گیرند.

 

مباحث مرتبط با بهینه‌سازی انرژی به چه میزان می‌تواند در توسعه و اشتغال مؤثر باشد؟

 

میر شمس: قوانین می‌تواند بستر توسعه بهینه‌سازی انرژی را فراهم کند. در مبحث 19 مقررات ملی ساختمان الزام کرده سازنده یک سری مقررات تأثیرگذار در بهینه‌سازی مصرف انرژی را رعایت کنند به‌تبع اگر ساختمان‌هایی این مقررات را رعایت نکنند نه‌تنها هدر رفت انرژی بالایی دارند بلکه از قوانین اجرایی عدول کرده‌اند بنابراین در این مرحله پای شرکت‌های خدمات انرژی به مرحله ساخت و حتی بعد از ساخت وارد می‌شود. همچنین ماده 18 قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی در ساختمان‌های موجود و ساختمان در حال ساخت نیز اعلام می‌کند اگر قوانین به‌درستی اجرا نشود باید اصلاح شوند.

 

به‌هرحال با توجه به شرایط مالی دولت و عدم حضور مؤثر در بهینه‌سازی مصرف انرژی تنها گزینه موفق در امر بهینه‌سازی انرژی در دستان شرکت‌های خدمات انرژی است. به‌طورکلی در چرخه بهینه‌سازی انرژی دولت به‌واسطه ورود سرمایه بخش خصوصی و کاهش هزینه‌های یارانه به‌واسطه مصرف بهینه، شرکت‌های خدمات انرژی به‌واسطه اجرای صحیح قوانین مرتبط و اخذ هزینه آن به‌واسطه صرفه‌جویی و ایجاد اشتغال و شهروندان به‌واسطه کاهش هزینه‌های سوخت از روند اصلاح الگوی مصرف منتفع می‌شوند.

 

حمایت از شرکت‌های خدمات انرژی زمینه توسعه بخش اقتصادی، اشتغال، محیط زیستی را به همراه خواهد داشت؛ و دولت با حمایت این حوزه‌ها به یک معامله برد _برد پیدا می‌کند زیرا بدون حضور فیزیکی و اقتصادی مصرف انرژی را به میزان قابل‌توجهی کاهش داده و در اشتغال و توسعه اقتصادی نیز رشد داده است.

 

بنابراین حمایت از شرکت‌های خدمات انرژی می‌تواند یکی از اولویت‌های دولت‌مردان قلمداد شود؛ اما متأسفانه علی‌رغم گذشت ده سال از تأسیس این شرکت‌ها دولت‌ها به توفیقات مؤثری در مبحث انرژی دست نیافته است.

 

آیا در عرصه خدمات انرژی صادرات داریم؟ صادرات این خدمات چه نکات منفی و مثبتی دارد؟

 

صفایی: حوزه خدمات انرژی در کشور ما به دو بخش کالاها و تجهیزات مرتبط با مقوله بهینه انرژی و دوم خدمات مرتبط به این حوزه تقسیم می‌شود. در حال حاضر برخی از شرکت‌های ارائه‌دهنده کالا هستند و گروه دیگر خدمات مرتبط به آن را برای کارفرما ارائه می‌دهند.

 

شرکت‌های مرتبط با ارائه خدمات ضمن بازدید از پروژه‌ها به راهکارهای بهینه‌سازی را به کارفرماها ارائه می‌دهند.

 

در حال حاضر هر دو گروه توانایی صادرات رادارند. به‌طور مثال دستگاه‌هایی که در ایران درزمینهٔ بهینه‌سازی مصرف انرژی تولید می‌شود دارای فن‌آوری بالا بوده و قابلیت صادرات دارند.

 

اما در واقعیت امر، ما صادرات چندانی در دو بخش ذکرشده نداریم زیرا صادرات در این دو حوزه بسیار سخت و طاقت‌فرسا است. متأسفانه قدرت مالی پایین شرکت‌های خدمات انرژی و قوانین دست‌وپا گیر باعث شده امر صادرات با چالش‌های جدی روبرو شوند. به‌خصوص اینکه تمام کشورهایی که در امر صادرات کالا و خدمات انرژی موفق هستند دارای قدرت مالی بالا و با شرایط مالی راحتی این کالاها را ارائه می‌دهند؛ بنابراین مشتریان گسترده‌ای دارند.

 

مسئله دوم مربوط به قوانین صادرات و بازیابی آن است دولت فعالیت مؤثری در این حوزه انجام نداده است.

میر شمس: یک سری انتظارات از دولت در رابطه با شرکت‌های خدمات انرژی وجود دارد. در ابتدا دولت باید آیین‌نامه‌ها و نظام رتبه‌بندی را در اولویت قرار بدهند و سریع‌تر اجرایی کنند تا شرکت‌های تراز اول بتوانند با دریافت این صلاحیت اجرای قوانین ازلحاظ حقوقی عملیاتی شود. دوما باید آیین‌نامه‌های اجرایی قوانین موجود اصلاح و تکمیل شود. در خصوص مبحث سوم باید گفت در حال حاضر یک فرم قرارداد تیپ مشخص در حوزه خدمات انرژی ساختمان وجود ندارد اگرچه در حال حاضر فرم‌هایی در ساتبا و شرکت بهینه‌سازی و سازمان برنامه بودجه وجود دارد اما هیچ‌کدام به یک فرم مشخص دست پیدا نکرده‌اند. مبحث بعدی مربوط به بحث اندازه‌گذاری و صحه‌گذاری است ازآنجایی‌که صرفه‌جویی مقرر می‌کند حق‌الزحمه به چه میزان باشد باید میزان اندازه‌گیری صرفه‌جویی و صحه گذرای آن‌هم مشخص باشد.

بحث قوانین حمایتی مبحث مهم دیگری است که دولت باید در آن حضورداشته باشد. اگر دولت مایل به توسعه این حوزه است باید حمایت‌های مادی و معنوی زیادی ارائه کند.

 

یکی از مسائل مهم حمایتی ایجاد صندوق‌های تضمین عملکرد است دولت می‌تواند با ایجاد این صندوق‌ها و ارائه مبالغ این صندوق‌های به‌عنوان وام کم‌بهره از شرکت‌ها حمایت کند.

 

جدای از مباحث ذکرشده بوروکراسی‌های اداری است. متأسفانه بخشی از انرژی این شرکت‌ها به‌جای توسعه صرف بوروکراسی‌هایی می‌شود که تعدادی زیادی از آن‌ها جز پیچیدگی و خستگی دستاوردی برای شرکت‌های خدمات انرژی ندارد.

 

یکی از مباحث مهم در امر حمایت دولت مربوط به ساختمان‌های دولتی است. دولت باید ساختمان‌های خود را به‌عنوان کارفرما در اختیار شرکت خدمات انرژی بگذارد به‌تبع اگر دولت در این خصوص حضورداشته باشد بقیه شرکت‌های نیمه‌خصوصی و خصوصی نیز از این شرکت‌های خدمات انرژی استقبال خواهند کرد و نکته بعدی مربوط به امر فرهنگ‌سازی است. متأسفانه در حال حاضر دولت در این بخش حضور مؤثری ندارد.

 

آیا انجمن در مبحث فرهنگ‌سازی شهروندان حضور دارد؟ این حضور به چه شکلی است؟

 

میر شمس: علی‌رغم کمبود اعتبارات انجمن توانسته گام‌های مطلوبی در امر فرهنگ‌سازی داشته باشد این انجمن در خیلی از همایش‌ها، پنل ها و نشست‌ها نقش کلیدی داشته است و اخیراً با نشستی که با شرکت‌های دانش‌بنیان داشت که به نتایج خوبی دست پیدا کردیم.

 

این انجمن آمادگی دارد که با کمک مجموعه‌های دولتی مانند ساتبا، ستاد فن‌آوری ریاست جمهوری می‌تواند در حضور فرهنگ‌سازی انجام دهند. انجمن با کمک سا با در اکثر استان‌ها سمینارهای جدی برگزار کردیم.

 

صفایی: حلقه مفقوده بهینه‌سازی در کشور فرهنگ‌سازی و اطلاع سازی است و اجرای آن در سطح ملی نیازمند بودجه بسیاری است. علی‌رغم این کاستی‌ها انجمن و شرکت‌های زیرمجموعه آن در 5 سال گذشته بیش از 200 سمینار را در دو سطح ملی و شرکت‌ها برگزار کرده‌اند.

 

متأسفانه بی‌اطلاعی در بخش تخصصی بسیار سنگین است. در حال حاضر نه‌تنها عموم جامعه بی‌اعتنا به مقوله انرژی هستند بلکه مهندسان نیز از دستاوردهای موجود بی‌اطلاع بوده و اعتمادی به فن‌آوری و خدمات انرژی ندارند.

 

حتی شرکت‌ها مرتبط با انرژی نیز با انجمن فعالیت نزدیکی ندارد. انجمن مکرراً از شرکت‌هایی مانند گاز، نفت و برق درخواست کرده بخشی از برنامه‌های تبلیغاتی را با مشورت و هم‌فکری انجمن انجام دهند اما متأسفانه این فعالیت تاکنون شکل نگرفته و این شرکت‌ها بر اساس تفکرات خودشان به مقوله فرهنگ می‌پردازند.

 

یکی از مشکلات مهمی که در حوزه انرژی‌داریم این است که مسئولان همواره به دنبال تولید و توسعه انرژی هستند تا بهینه‌سازی انرژی، تمام جلسات، سرمایه‌ها و استراتژی آن‌ها تنها در مسیر افزایش تولید انرژی است. درحالی‌که باید بخش اعظمی از این تلاش‌های باید در مسیر بهینه‌سازی باشد.

 

در بخش بهینه‌سازی دستاوردها بسیار بیشتر از تولید انرژی است به‌طور مثال اگر بتوانیم 10 درصد از مصرف برق را در پیک تابستان کاهش دهیم (فن‌آوری‌های موجود در شرکت‌های زیرمجموعه انجمن می‌توانند این فعالیت را به مدت 12 سال انجام دهند) می‌توانیم به یک مقوله مهم دست‌یابیم که بهینه‌سازی همان تولید انرژی است.

 

آیا حمایت مالی از انجمن‌ها مسیر آن‌ها را به بیراهه نمی‌کشد؟

میر شمس: منظور ما از کمک مالی به انجمن مربوط به مقوله فرهنگ‌سازی و پروژه‌های تحقیقاتی است. مقوله فرهنگ‌سازی به‌هیچ‌عنوان زیرمجموعه فعالیت انجمن نیست اما دولت موظف است که فرهنگ‌سازی داشته باشد. یکی از وظایف اصلی سازمان ساتبا و بهینه‌سازی مصرف سوخت مقوله فرهنگ‌سازی است علی‌رغم تلاش‌های متعدد و بودجه‌های کلان در این قضیه خیلی موفق نبوده‌اند.

صفایی: بازدهی انجمن‌ها در بدترین حالت بهتر از بازدهی بخش دولتی در بهترین حالت است. این‌که دولت بودجه‌ای را در حوزه انرژی ارائه دهد کار توجیه شده و بهینه‌ای است زیرا شرکت‌ها دانش‌بنیان نقش گلخانه‌ای دارند که بدون حمایت دولت ضعیف شده و از بین می‌روند. بخش بزرگی از هزینه‌های این شرکت‌ها بودجه‌های تحقیقاتی آن‌ها است. رویکرد خود انجمن جذب مالی نیست اما می‌تواند با مدیریت بر این بودجه‌ها آن‌هم در بخش تحقیقات گام‌های مطلوبی در این عرصه داشته باشد. تولید محتوا، تولید مطالبی علمی و تخصصی بدون بودجه دولتی امکان‌پذیر نیست.

 

در حال حاضر فعالیت علمی و تحقیقاتی اکثر سازمان‌های دولتی با داشتن ساختمان‌های چندین هزارمیلیاردی در مقابل یک شرکت زیرمجموعه انجمن ناچیز است.

 

رابطه انجمن خدمات انرژی با سازمان نظام‌مهندسی در چه جایگاهی قرار دارد؟ این تمایل به میزان می‌تواند در بهینه‌سازی مصرف انرژی مؤثر باشد؟

 

میر شمس: افزایش تعاملات انجمن با نهادهای دولتی و غیردولتی مانند سازمان نظام‌مهندسی یکی از اهداف انجمن در سال 97 است. البته در سال گذشته توانسته‌ایم یک ارتباط مطلوبی را با سازمان نظام‌مهندسی در جریان همایش برچسب انرژی ایجاد کنیم. این مشارکت‌ها می‌تواند در دو بخش اجرا و آیین‌نامه‌های مرتبط شکل بگیرد

 

نوسانات اخیر بازار ارز چه تأثیری بر کارکردهای شرکت‌های مرتبط با خدمات انرژی داشته است؟

 

میر شمس: بی‌ثباتی ارز باعث مشکل در همه حوزه‌ها شده است.

 

وقتی شما نتوانید هزینه یک طرح را به‌صورت صحیح ارزیابی کنید با مشکلات متعددی روبرو خواهید شد. در حال حاضر بخشی از تجهیزات خدمات انرژی وارداتی است و نوسانات تأثیر زیادی بر این مسئله می‌گذارد. هزینه‌ها و تجهیزات یک طرح باید توجیه اقتصادی داشته باشد و فاصله زمانی طراحی تا اجرای این طرح‌ها وقفه زمانی چندماهه می‌خواهد که نوسانات باعث می‌شود حساب‌های مالی پروژه‌ها و حق‌الزحمه این فعالیت‌ها که از بخش بهینه‌سازی دریافت می‌شود با چالش روبرو می‌شود. در ثانی قیمت تمام‌شده طرح‌ها را بالا می‌برد. به‌طور مثال ممکن است اجرای یک طرح با ارز 4200 تومان دو سال پیش‌بینی شود در حالی با نرخ ارز 6000 هزار تومان سه سال به طول بیانجامد و تمام نکات مثبت و توجیه اقتصادی طرح دیگر جذابت سابق را نداشته باشد.

 

صفایی: نوسانات ارز می‌تواند تأثیر منفی و مثبت بر خدمات انرژی داشته باشد. نکته منفی خدمات مربوط به گران‌تر شدن تجهیزات و بی ثابتی و عدم توجیه اقتصادی پروژه‌ها باشد اما نکته مثبت گران شدن ارز باعث ترویج استفاده از محصولات داخلی می‌شود. نکته مهم نوسانات ارزی بومی شدن فن‌آوری است؛ و حتی خدمات مهندسی نه‌تنها وابستگی به ارز ندارد بلکه با گران‌تر شدن ارز توجیه اقتصادی بهتری پیدا می‌کند.

 

 
  • آمار سایت:
  • امروز: 7
  • |
  • این ماه: 3640
  • |
  • مجموع: 245950
بالا
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…